Maatwerkcursus vertaalt instellingsvisie op omgaan met agressie naar praktische handvatten


Theo aan de Stegge
Theo aan de Stegge, clustermanager bij de JP van den Bent stichting, zet het voorkomen van conflicten voorop

Onze medewerkers hebben te veel te maken met agressie van cliënten, kwam tien jaar geleden uit een risicoinventarisatie van de JP van den Bent stichting, die mensen met een verstandelijke beperking in Friesland, Overijssel, Gelderland en Utrecht ondersteunt. ‘We besloten daarom onze mensen intensief te gaan scholen in het omgaan met en voorkomen van agressie,’ zegt Theo aan de Stegge, clustermanager kortverblijfhuizen en crisisopvang. ‘Sinds vijf jaar doen we dat met incompanytrainingen van de RINO Groep: voor alle nieuwe collega’s een basismodule, en voor iedereen jaarlijks een opfrisdag.’

Uit het leven gegrepen
Elke cursus wordt per locatie op maat gemaakt. Vooraf komen de trainer en de trainingsacteur daar op bezoek en observeren wat er gebeurt. Samen met praktijkvoorbeelden die de medewerkers zelf aandragen, vormt dat de basis voor welke theorie en welke rollenspellen aan de orde komen. Jaarlijks evalueren Theo en zijn locatiemanagers het programma en stellen ze het zonodig bij. Komend jaar willen ze proactief werken verder uitdiepen. ‘Proactief werken doe je bijvoorbeeld door met cliënten te bespreken hoe de dag gaat verlopen. Door dat houvast raken cliënten
minder snel geïrriteerd, en bovendien geeft het begeleiders de mogelijkheid uit een conflict te stappen als dat toch mocht ontstaan. Dan zeg je eenvoudig: wat hadden wij afgesproken? Zo’n benadering voorkomt dat het uit de hand loopt.’

Voorkomen door begrijpen
In de visie van de stichting, en dus ook in de manier waarop de RINO Groep de trainingen inricht, staat agressie voorkomen voorop. Cursisten krijgen daarvoor allerlei handvatten aangeboden. ‘Elke cliënt op zijn niveau aanspreken is zo’n handvat. Iemand met autisme kan bijvoorbeeld signalen afgeven dat hij iets begrepen heeft, maar als je dat niet in zijn taal of tempo hebt gedaan, blijkt later het tegendeel. Dat leidt tot boosheid. Het werkt beter als je probeert hem zo goed mogelijk te begrijpen, ook emotioneel, en je handelen daaraan aan te passen. Dan hoeft er helemaal geen conflict te ontstaan.’ Niet in alle gevallen lukt dat, natuurlijk, maar ook dan heeft de medewerker meestal nog een keus: op agressief gedrag ingaan of niet. ‘De cursus geeft alternatieven. Soms is het beter om even weg te lopen.’ En escaleert het alsnog, dan voelen de medewerkers zich door een heldere onderlinge rolverdeling sterk genoeg om op te treden. ‘We accepteren agressie nooit. Wel stellen we onszelf achteraf altijd de vraag: in hoeverre lag het aan mij?’

Werken vanuit gelijkwaardigheid
De sfeer in de huizen van de JP van den Bent stichting is inmiddels flink opgeknapt. ‘Het lukt om veel onnodige conflicten te voorkomen. Dat blijkt wel uit het feit dat de afzonderingsruimtes in vergelijking met vroeger zeventig procent minder worden gebruikt.’ Het succes zit ’m vooral in een andere benadering. ‘Het maakt een groot verschil of je “ik ben hier de baas!” tegen iemand zegt of “wat hadden we ook alweer afgesproken?”. De medewerkers handelen niet vanuit een machtspositie, maar vanuit gelijkwaardigheid. De kunst is vandaaruit het goede voor onze cliënten te doen.’

_________________

Opleidingsinformatie
Omgaan met agressie en (dreiging van) geweld
Incompany mogelijkheden

Terug naar het overzicht met interviews
Concept, design, realisatie, hosting en onderhoud door Stenvers online.